ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟਸ ਅਸਟੇਟ ਵਿਖੇ, ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ (ਪੁਰਾਣ, ਵੇਦ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੇ ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਹੋਗਾਰਥ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ 2,300 ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ – 11 ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ – ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ‘ਗ੍ਰੰਥ ਕੁਟੀਰ’ ਵਿੱਚ, ਜਿਸਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਡ-ਡੀ-ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਪੋਰਟਰੇਟ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਫੌਜੀ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪਰਮ ਵੀਰ ਦਿਰਘਾ ਨਾਮਕ ਗੈਲਰੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੇ 21 ਪੋਰਟਰੇਟ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
‘ਗ੍ਰੰਥ ਕੁਟੀਰ’ (ਜਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ) ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਵਹਾਉਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਮੀਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਦੇ ਉਪਾਅ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਕੰਨੜ, ਤੇਲਗੂ, ਮਲਿਆਲਮ, ਉੜੀਆ, ਮਰਾਠੀ, ਪਾਲੀ, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ, ਅਸਾਮੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ‘ਗ੍ਰੰਥ ਕੁਟੀਰ’ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਦਰਸ਼ਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਇਤਿਹਾਸ, ਸ਼ਾਸਨ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ। ਲਗਭਗ 50 ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ, ਹਥੇਲੀ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਕਾਗਜ਼, ਸੱਕ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਵਰਗੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਥ ਲਿਖਤਾਂ ਵੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
ਹਾਲ ਹੀ ਤੱਕ, ‘ਏ ਕੈਟਾਲਾਗ ਆਫ਼ ਦ ਓਰੀਜਨਲ ਵਰਕਸ ਆਫ਼ ਵਿਲੀਅਮ ਹੋਗਾਰਥ’, ‘ਸਪੀਚਜ਼ ਆਫ਼ ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਆਫ਼ ਕੇਡਲਸਟਨ’, ‘ਸਮਰੀ ਆਫ਼ ਦਾ ਐਡਮਿਨਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਆਫ਼ ਕੇਡਲਸਟਨ’, ‘ਲਾਈਫ਼ ਆਫ਼ ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ’, ਅਤੇ ‘ਪੰਚ’ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਦਾ ਬਿਆਨ ਇੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਸਟੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ “ਬਦਲਿਆ” ਗਿਆ ਹੈ। ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਆਨਲਾਈਨ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, “ਗ੍ਰੰਥ ਕੁਟੀਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਗਿਆਨ ਭਾਰਤਮ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ, ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਕਲਾ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੇਂਦਰ (IGNCA) ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮੁਹਾਰਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਰੀ ਹੈ
ਇਸ ਮੌਕੇ ਇੱਕ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੁਰਮੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨ, ਯੋਗ, ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿਰੁਕੁਰਲ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਰਗੇ ਗ੍ਰੰਥ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਣਿਨੀ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ, ਆਰੀਆਭੱਟ ਦਾ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਚਰਕ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਦੇ ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਰਗੇ ਯੋਗਦਾਨ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਵੀਨਤਮ ਨਾਲ ਅੱਪਡੇਟ ਰਹੋ – ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ‘ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਫਾਲੋ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
© The Indian Express Pvt Ltd
