23 ਜਨਵਰੀ, 2026 09:05 AM IST
ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ: 23 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਸਵੇਰੇ 08:45 ਵਜੇ IST
ਮਨੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਮੱਠਾ ਮੱਠਾ ਕੁਕੀ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਚੂਰਾਚੰਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕੁਕੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਹੇ ਇੱਕ ਮੀਤੇਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਰੇ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਮਯਾਂਗਲੰਬਮ ਰਿਸ਼ੀਕਾਂਤਾ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 21 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਇਸ ਦਰਦਨਾਕ ਘਟਨਾ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਕਾਫੀ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਜੇ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਸੰਯੁਕਤ ਕੂਕੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ ‘ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਜੋ ਸਸਪੈਂਸ਼ਨ ਆਫ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਘਟਨਾ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕਥਾਮ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਚੌਕਸ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮਈ 2023 ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਰਹਿਮੋ-ਕਰਮ ‘ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੌਂਸਲਾ ਮਿਲਿਆ।
ਇਹ ਕਤਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਨੀਪੁਰ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਦੋ ਜੰਗੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਲ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮੁੱਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫ੍ਰੀ ਮੂਵਮੈਂਟ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਵਾੜ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮੁੜ-ਫੌਜੀਕਰਨ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮਨੀਪੁਰ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਲੁੱਟੇ ਗਏ ਆਧੁਨਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 32 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪ੍ਰਗਤੀ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਲੋਕ (ਆਈ.ਡੀ.ਪੀ.) ਲਗਾਤਾਰ ਮੰਦਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਤਾਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੀਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕੂਕੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਬੇਈਮਾਨ ਹਿੰਸਾ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬੇਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲਗਭਗ ਢਾਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਨਸਲੀ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਤੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਫੇਰੀ ਨੇ ਉਮੀਦ ਜਗਾਈ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਮਿਲੇਗਾ। ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਲੋਕ ਫੇਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਨੇ ਆਈਡੀਪੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜੋ ਰਾਹਤ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ਾਸਨ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਟੇਕਹੋਲਡਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਢਾਂਚਾਗਤ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸੁਲ੍ਹਾ-ਸਫਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਰੋਡਮੈਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਸੀਮਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਵਧੀਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ (ADG) ਹਨ
