5 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ: ਜਨਵਰੀ 29, 2026 10:12 AM IST
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇੱਕ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 94 ਸਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਤਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਘਟਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕੱਟ ਚੁੱਕੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਕੇ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਨਿਆਂ ਐਨਐਸ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ਅਤੇ ਐੱਚ ਐਸ ਗਰੇਵਾਲ ਕਤਲ ਦੇ ਜੁਰਮ ਲਈ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਸੁਣਾਏ ਗਏ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਜਸਟਿਸ ਐਨਐਸ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ਅਤੇ ਐਚਐਸ ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਲਜ਼ਮ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। (ਏਆਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ)
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੌਜੂਦਾ ਕੇਸ ਦੇ ਅਜੀਬ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੋਸ਼ੀ ਕਤਲ ਨੂੰ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਾਰਾ 300 ਆਈਪੀਸੀ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੇਸ ਆਈਪੀਸੀ (ਦੋਸ਼ੀ ਕਤਲ) ਦੀ ਧਾਰਾ 304 ਭਾਗ I ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,” ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਮੁਲਜ਼ਮ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਪੀੜਤਾ ਦੇ ਉਸ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸਬੰਧ ਸਨ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2000 ਵਿਚ ਹੋਈ ਤਕਰਾਰ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਕੇ ਪੀੜਤਾ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, “ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੀ ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਲੰਘੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂੰ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ”।
ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ 21 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਦੀ ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲੰਘੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਖੋਜ
- ਪੀੜਤਾ ਅਤੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕਰਾਰ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੇ ਪੀੜਤ ਦੀ ਛਾਤੀ ’ਤੇ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਝਟਕੇ ਦੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਗਲਤ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
- ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪੀੜਤ ਦੀ ਛਾਤੀ ’ਤੇ ਸੱਟ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਗਈ ਸੀ।
- 25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਂਚ, ਮੁਕੱਦਮੇ ਅਤੇ ਅਪੀਲ ਦੀ ਕਸ਼ਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਦੋਸ਼ੀ ਹੁਣ ਲਗਭਗ 94 ਸਾਲ ਦਾ ਹੈ।
- ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਿਰਾਸਤੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋਸ਼ੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 6 ਸਾਲ ਅਤੇ 4 ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
- ਮੌਜੂਦਾ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਪਟੀਸ਼ਨਰ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਵਿਚਾਰਨਯੋਗ ਹਨ। ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 304 ਭਾਗ I ਆਈਪੀਸੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਜ਼ਾ ਯੋਗ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ‘ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਕਤਲ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ੀ ਹੱਤਿਆ ਹੈ।
- ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਬਿਨਾਂ, ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ ਮਿਆਦ ਤੱਕ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਰਗਮਨੈਟਸ
- ਪਟੀਸ਼ਨਰ ਦੇ ਵਕੀਲ, ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਰਨਵ ਸੂਦ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਪੀੜਤ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਨ ਅਤੇ ਕੇਸ ਦੇ ਸਾਮੱਗਰੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਤੋਂ ਅਸਹਿਮਤ ਸਨ।
- ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।
- ਸੂਦ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਧਾਰਾ 302 ਆਈਪੀਸੀ (ਕਤਲ) ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤ ਤੁਰੰਤ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਇਬ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 304, ਆਈਪੀਸੀ (ਦੋਸ਼ੀ ਕਤਲ) ਦੇ ਭਾਗ I ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲਾ ਇੱਕ ਸੱਟ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਘਟਨਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਦੇ, ਪਲ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ‘ਤੇ ਵਾਪਰੀ ਸੀ।
- ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਰਾਜ ਦੇ ਵਕੀਲ, ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਐਡਵੋਕੇਟ ਜਨਰਲ ਰਾਹੁਲ ਜਿੰਦਲ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਗਵਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਵਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਹ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।
- ਜਿੰਦਲ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇਰੀ ਦੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪਟੀਸ਼ਨਰ ਦੀ ਅਪੀਲ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਨੇ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਕੇਸ ਨੂੰ ਵਾਜਬ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਦਸੰਬਰ 2000 ‘ਚ ਦੋਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੀੜਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਨਾਲ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸਬੰਧ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਸੀ।
ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਰੀ ਹੈ
ਪੀੜਤਾ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਵਿਚਕਾਰ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੀੜਤਾ ਦੀ ਛਾਤੀ ‘ਤੇ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਸੱਟ ਲੱਗੀ।
ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
© IE ਔਨਲਾਈਨ ਮੀਡੀਆ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਿਟੇਡ
