ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ 2026: ਰੇਲਵੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਭਾੜੇ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ

ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ‘ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ 2026 ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ

ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ 2025-26 ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪੂੰਜੀ ਨਿਵੇਸ਼, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿਸਤਾਰ, ਨਜ਼ਦੀਕੀ-ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੋਰੀਡੋਰ-ਆਧਾਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ, ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਗਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਮਰਪਿਤ ਮਾਲ ਲਾਂਘੇ, ਆਰਥਿਕ ਰੇਲ ਗਲਿਆਰੇ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਗਨਲ ਅਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ‘ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨਾ ਥ੍ਰੁਪੁੱਟ, ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਮਲਟੀਮੋਡਲ ਏਕੀਕਰਣ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ 2026 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, “ਇਹ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਲਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।”

ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ 2026: ਰੇਲਵੇ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ

• ਆਰਥਿਕ ਰੇਲਵੇ ਕੋਰੀਡੋਰ (PM ਗਤੀ ਸ਼ਕਤੀ)

ਤਿੰਨ ਕੋਰੀਡੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ – ਊਰਜਾ, ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਸੀਮਿੰਟ; ਪੋਰਟ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ; ਅਤੇ ਹਾਈ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਘਣਤਾ ਵਾਲੇ ਰੂਟ – ਮਲਟੀਮੋਡਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 11.17 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ 434 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਗਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ ਮੈਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 12,150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ 122 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ 19,779 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ 198 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਅਧੀਨ ਹਨ।

ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ 2026 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਤੱਕ ਮੁੰਬਈ-ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਹਾਈ ਸਪੀਡ ਰੇਲ (MAHSR) ਕੋਰੀਡੋਰ ‘ਤੇ 55 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੌਤਿਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਭੂਮੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਵਲ ਪੈਕੇਜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। MAHSR ਕਾਰੀਡੋਰ NHSRCL ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੁਲੇਟ ਟ੍ਰੇਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ।

• ਸਮਰਪਿਤ ਫਰੇਟ ਕੋਰੀਡੋਰ (DFCs)

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਤੱਕ 2,843 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਡੀਐਫਸੀ ਨੈਟਵਰਕ ਦਾ ਲਗਭਗ 2,741 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (96.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ) ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪੂਰਬੀ ਡੀਐਫਸੀ (1,337 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ 1,506 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮੀ ਡੀਐਫਸੀ ਵਿੱਚੋਂ 1,404 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਰੀਡੋਰ ਯਾਤਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ‘ਤੇ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਮਾਲ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਟਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਲਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅਮ੍ਰਿਤ ਭਾਰਤ ਸਟੇਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, 1,337 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪੜਾਅਵਾਰ ਪੁਨਰ-ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਚੋਣਵੇਂ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ, ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਵਿਧਾਇਕ ਏਕੀਕਰਣ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੀਪੀਪੀ ਮੋਡ ‘ਤੇ ਵਿਕਸਤ/ਮੁੜ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ 15 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

• ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਪਗ੍ਰੇਡੇਸ਼ਨ

ਕਵਚ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤਾਇਨਾਤੀ [Advance Train Protection (ATP) System]ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਇੰਟਰਲਾਕਿੰਗ, ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਬਲਾਕ ਸਿਗਨਲਿੰਗ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਕ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਥ੍ਰੁਪੁੱਟ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ।

110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸੈਕਸ਼ਨਲ ਸਪੀਡ ਲਈ 78 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

• ਜਨਤਕ-ਨਿੱਜੀ ਭਾਈਵਾਲੀ (PPPs)

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਤੰਬਰ 2025 ਤੱਕ 16,636 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ 18 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ 16,334 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸੱਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।