ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। WhatsApp ‘ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨਕਲੀ “Happy New Year” ਸੁਨੇਹੇ ਹੁਣ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ Hyderabad Police Cyber Wing ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਸੁਨੇਹਾ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਫੋਨ ‘ਚ ਮਾਲਵੇਅਰ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਂਕ/UPI ਖਾਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਠੱਗੀ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਘੁਟਾਲਾ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ WhatsApp ‘ਤੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਇੱਕ ਲਿੰਕ ਜਾਂ ਫਾਈਲ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਅਕਸਰ APK (Android ਐਪ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਜਿਸਨੂੰ “ਕਾਰਡ” ਜਾਂ “ਫੋਟੋ” ਦੱਸ ਕੇ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਾਈਲ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹੀ ਖ਼ਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
APK ਇੰਸਟਾਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਫੋਨ ‘ਚ ਅਜੀਬ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
- ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸੰਪਰਕਾਂ/ਐਪਸ ਤੱਕ ਐਕਸੈਸ
- UPI ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਲੈਣ-ਦੇਣ
- ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਮਾਲਵੇਅਰ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ‘ਚ ਚੁੱਪਚਾਪ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
APK ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਾ ਕਿਉਂ?
APK (Android Package Kit) ਐਪ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਫਾਈਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। Play Store ਤੋਂ ਬਾਹਰ—WhatsApp/SMS/Email ਰਾਹੀਂ ਆਈ APK—ਸਾਈਡਲੋਡਿੰਗ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਫ਼ੀ ਜੋਖਿਮ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਣਜਾਣ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ APK ਵਿੱਚ ਜਾਸੂਸੀ ਮਾਲਵੇਅਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲਾਲ ਝੰਡੇ (Red Flags)
- ਅਣਜਾਣ ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਸੁਨੇਹਾ
- ਗਲਤ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ, ਅਜੀਬ ਲਿੰਕ
- ਜਲਦੀ ਕਰਨ ਦਾ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਇਨਾਮ ਦਾ ਲਾਲਚ
- OTP/PIN ਮੰਗਣਾ (ਕੋਈ ਅਸਲੀ ਕੰਪਨੀ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੀ)
ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੀ ਕਰੋ?
- ਅਣਜਾਣ APK/PDF ਨਾ ਖੋਲ੍ਹੋ
- ਅਣਜਾਣ ਲਿੰਕ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ
- ਸਿਰਫ਼ Play Store ਤੋਂ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ
- ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੁਨੇਹਾ ਡਿਲੀਟ ਕਰੋ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ
ਸਚੇਤ ਰਹੋ—ਸੂਚਿਤ ਰਹੋ। ਇੱਕ ਕਲਿੱਕ ਤੁਹਾਡਾ ਖਾਤਾ ਖਾਲੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
