ਜਿਵੇਂ ਕਿ UPSC CSE ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ 2026 ਹੁਣੇ ਹੀ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਦੂਰ ਹੈ, ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁੱਖ ਫੋਕਸ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।UPSC ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਕੁਇਜ਼ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲਿਆਂ-ਅਧਾਰਿਤ ਕਵਿਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਕਵਿਜ਼ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ MCQs ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਵਾਬ ਲੱਭੋ।
🚨ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋਲਈ UPSC ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈਜਨਵਰੀ 2026.ਟਿੱਪਣੀ ਬਾਕਸ ਜਾਂ manas.srivastava@ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋindianexpress.com🚨
1. ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਮੁਖੀ ਆਵਾਜਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ।
2. ਪਹਿਲੇ ‘ਮੇਡ ਇਨ ਇੰਡੀਆ’ C295 ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਰੂਸ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਤਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
3. ਇਹ ਫਿਕਸਡ-ਵਿੰਗ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਅਤੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਦੇ ਏਅਰ-ਟੂ-ਏਅਰ ਰਿਫਿਊਲਿੰਗ ਲਈ ਲੈਸ ਹੈ।
ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਸਹੀ ਹਨ?
(a) ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ
(ਬੀ) ਸਿਰਫ਼ ਦੋ
(c) ਤਿੰਨੋਂ
(d) ਕੋਈ ਨਹੀਂ
UPSC ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ 2026 ਲਈ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਉਂ?
UPSC ਸਥਿਰ ਰੱਖਿਆ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰੱਖਿਆ ਸਵਦੇਸ਼ੀਕਰਨ, ਰਣਨੀਤਕ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ-ਆਧਾਰਿਤ ਸਮਝ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। C295 ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਤਿਆਰੀ ਲਈ UPSC ਦੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ, ਸਮਰੱਥਾ-ਸੰਚਾਲਿਤ, ਅਤੇ ਨੀਤੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਆਖਿਆ
-ਪਹਿਲਾ ‘ਮੇਡ ਇਨ ਇੰਡੀਆ’ ਸੀ295 ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 2021 ਦੇ ਸੌਦੇ ਤਹਿਤ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸਪੇਨਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ (IAF) ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ AVRO 748 ਫਲੀਟ ਨੂੰ 21,935 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ 56 ਏਅਰਬੱਸ C295 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 2 ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਰੀ ਹੈ
-C295 ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ “ਆਈਏਐਫ ਦੀ ਮੱਧਮ ਲਿਫਟ ਰਣਨੀਤਕ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗੀ।” ਏਅਰਬੱਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, C295 ਇੱਕ ਬਹੁਮੁਖੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੈ – ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਮਾਲ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਗਸ਼ਤ, ਹਵਾਈ ਚੇਤਾਵਨੀ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਖੋਜ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਸਹਾਇਤਾ, ਡਾਕਟਰੀ ਨਿਕਾਸੀ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਫਾਇਰਫਾਈਟਿੰਗ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 1 ਸਹੀ ਹੈ।
– ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ 260 ਗੰਢਾਂ (ਲਗਭਗ 480 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਕਰੂਜ਼ ਸਪੀਡ ‘ਤੇ ਨੌ ਟਨ ਤੱਕ ਦਾ ਪੇਲੋਡ ਜਾਂ 71 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਲਿਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਕਸਡ-ਵਿੰਗ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਅਤੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਦੇ ਏਅਰ-ਟੂ-ਏਅਰ ਰਿਫਿਊਲਿੰਗ ਲਈ ਵੀ ਲੈਸ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 3 ਸਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਵਿਕਲਪ (ਬੀ) ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਹੈ।
ਸਵਾਲ 2
ਈ-ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ:
1. ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ RFID (ਰੇਡੀਓ-ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਪਛਾਣ) ਚਿੱਪ ਹੈ।
2. ਈ-ਪਾਸਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟਸ ਸਮੇਤ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਡੇਟਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
3. ਜਨਵਰੀ 2026 ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਈ-ਪਾਸਪੋਰਟ ਹਨ।
4. ਇੱਕ ਈ-ਪਾਸਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਸਹੀ ਹਨ?
(a) ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ
(ਬੀ) ਸਿਰਫ਼ ਦੋ
(c) ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ
(d) ਸਾਰੇ ਚਾਰ
UPSC ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ 2026 ਲਈ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਉਂ?
ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਰੀ ਹੈ
UPSC ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਸਥਿਰ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਿਜੀਟਲ ਗਵਰਨੈਂਸ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ-ਸਮਰਥਿਤ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਡਿਲੀਵਰੀ, ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ-ਅਧਾਰਿਤ ਸੁਧਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਈ-ਪਾਸਪੋਰਟਾਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਲਈ UPSC ਦੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ-ਅਧਾਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਆਖਿਆ
-ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10 ਕਰੋੜ ਪਾਸਪੋਰਟ ਧਾਰਕ ਹੋਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ (MEA) ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 2035 ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪਾਸਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਈ-ਪਾਸਪੋਰਟਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
-ਏਮਈ 2025 ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਵੇਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਈ-ਪਾਸਪੋਰਟ ਹਨ। ਇੱਕ ਈ-ਪਾਸਪੋਰਟ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਪਾਸਪੋਰਟ ਬੁੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ RFID (ਰੇਡੀਓ-ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਆਈਡੈਂਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ) ਚਿੱਪ ਅਤੇ ਐਂਟੀਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 1 ਸਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਥਨ 3 ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
-ਚਿੱਪ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਵਲ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਇੱਕ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਆਂ ਅਤੇ ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟਸ ਸਮੇਤ ਐਨਕ੍ਰਿਪਟਡ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। MEA ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਾਊਂਟਰਾਂ ‘ਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਪਛਾਣ ਤਸਦੀਕ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 2 ਸਹੀ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਰੀ ਹੈ
-ਚਿੱਪ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼-ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਮੈਮੋਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਉਦੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਠਿਕਾਣੇ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।
-ਏ ਇੱਕ ਈ-ਪਾਸਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਪਾਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਰੰਟ ਕਵਰ ‘ਤੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਛਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਲਾਕਿੰਗ ਮਾਈਕਰੋ-ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਟਿੰਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 4 ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਵਿਕਲਪ (ਬੀ) ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਹੈ।
ਸਵਾਲ 3
ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਥਨਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ:
1. ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਅਸਾਮ, ਮੇਘਾਲਿਆ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਆਸਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।
ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਰੀ ਹੈ
2. ਕੇਵਲ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਹੀ ਰਿਆਸਤ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਫਸਰ ਅਸਾਮ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
3. ਸਿੱਕਮ ਨੇ ਨਿਆਂਇਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਸੀ।
ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ/ਸਹੀ ਹੈ?
(a) ਸਿਰਫ਼ 1 ਅਤੇ 2
(ਬੀ) ਸਿਰਫ਼ 1 ਅਤੇ 3
(c) ਸਿਰਫ਼ 3
(d) ਸਿਰਫ਼ 1
UPSC ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ 2026 ਲਈ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਉਂ?
UPSC ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ ਇਕੱਲੇ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੂਗੋਲ, ਸਰਹੱਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਅਤੇ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਕੀਕਰਣ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ‘ਤੇ ਸਵਾਲਾਂ ਲਈ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ, ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਭੂਗੋਲ ਲਈ UPSC ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ-ਅਧਾਰਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰਤਾ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਆਖਿਆ
-21 ਜਨਵਰੀ, 1972 ਨੂੰ, ਮਨੀਪੁਰ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪੂਰਨ ਰਾਜ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 30 ਦਸੰਬਰ, 1971 ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ: ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ (ਪੁਨਰਗਠਨ) ਐਕਟ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਕੌਂਸਲ ਐਕਟ।
-ਅੱਜ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਅਸਾਮ, ਮਨੀਪੁਰ, ਮੇਘਾਲਿਆ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ, ਸਿੱਕਮ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਰਾਜ (ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਅਸਾਮ, ਮੇਘਾਲਿਆ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ) ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਆਸਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸਨਅਸਾਮ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਨਿਵਾਸੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਸਿੱਕਮ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਨਿਆਂਇਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਸਨੂੰ 1975 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 1 ਅਤੇ 3 ਸਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕਥਨ 2 ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਵਿਕਲਪ (ਬੀ) ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਰੀ ਹੈ
ਸਵਾਲ 4
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੇਬ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਥਨਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ:
1. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਸੇਬ ਦੀ ਕਟਾਈ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
2. 5.5 ਤੋਂ 6.5 pH ਵਾਲੀਆਂ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦੋਮਟ ਮਿੱਟੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ।
3. ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 1,500-2,700 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ‘ਤੇ ਉਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ।
ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਸਹੀ ਹਨ?
(a) ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ
(ਬੀ) ਸਿਰਫ਼ ਦੋ
(c) ਤਿੰਨੋਂ
(d) ਕੋਈ ਨਹੀਂ
UPSC ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ 2026 ਲਈ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਉਂ?
UPSC ਸਿਰਫ਼ ਅਨਾਜ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਖੇਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖੇਤੀ-ਜਲਵਾਯੂ ਅਨੁਕੂਲਤਾ, ਫ਼ਸਲੀ ਭੂਗੋਲ, ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੇਬ ਦੀ ਖੇਤੀ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ, ਪਹਾੜੀ ਖੇਤੀ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ, ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੰਕਲਪਿਕ ਸਵਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਆਖਿਆ
ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਰੀ ਹੈ
-ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖੂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰੀ ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੇਬਾਂ ‘ਤੇ ਦਰਾਮਦ ਡਿਊਟੀ 50% ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 100% ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
—ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਲ FTA ਦੇ ਤਹਿਤ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੇਬ, ਕੀਵੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਸਮੇਤ ਚੋਣਵੇਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ‘ਤੇ ਰਿਆਇਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਸੇਬਾਂ ‘ਤੇ ਦਰਾਮਦ ਡਿਊਟੀ 50 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 25 ਫੀਸਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
– ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਬ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਲਗਭਗ 4,500 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਈ 12,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ।
-ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਸੇਬ ਦੀ ਕਟਾਈ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਫ-ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਕੋਲਡ ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲਡ ਐਟਮੌਸਫੀਅਰ (CA) ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਸੇਬ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਜਨਵਰੀ/ਫਰਵਰੀ ਅਤੇ ਮਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਉਤਪਾਦਕ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਤਾਜ਼ੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 1 ਸਹੀ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਰੀ ਹੈ
-ਸੇਬ ਨੂੰ 1,500-2,700 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ‘ਤੇ ਉਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਐਮਐਸਐਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਜੋ ਕਿ 1,000-1,500 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਠੰਢਕ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 70 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ)। ਵਧ ਰਹੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 21-240 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 3 ਸਹੀ ਹੈ।
-ਲੋਮੀ ਮਿੱਟੀ, pH 5.5 ਤੋਂ 6.5 ਦੇ ਨਾਲ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਸਹੀ ਨਿਕਾਸੀ ਅਤੇ ਹਵਾਦਾਰੀ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 2 ਸਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਵਿਕਲਪ (c) ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਹੈ।
(ਹੋਰ ਸਰੋਤ: nhb.gov.in)
ਸਵਾਲ 5
ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸੰਧੀ ਸੰਗਠਨ (ਨਾਟੋ) ਦੇ ਗੈਰ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੈਂਬਰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਹਨ?
1. ਕੈਨੇਡਾ
2. ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ
3. ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ
4. ਕੋਲੰਬੀਆ
5. ਜਾਪਾਨ
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕੋਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚੁਣੋ:
(a) 2, 3 ਅਤੇ 4
(ਬੀ) 1, 3 ਅਤੇ 5
(c) ਸਿਰਫ਼ 3 ਅਤੇ 5
(d) ਸਿਰਫ਼ 1 ਅਤੇ 3
UPSC ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ 2026 ਲਈ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਉਂ?
UPSC ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ ਸਥਿਰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੂਹਾਂ, ਗੱਠਜੋੜ ਢਾਂਚੇ, ਅਤੇ ਸਹਿਭਾਗੀ-ਮੈਂਬਰ ਭੇਦਭਾਵ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਟੋ ਦੇ ਗੈਰ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੈਂਬਰਾਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਲਾਂ ਲਈ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਟ੍ਰਾਂਸਐਟਲਾਂਟਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਢਾਂਚੇ, ਨਾਟੋ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਆਊਟਰੀਚ, ਅਤੇ ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਵਿਆਖਿਆ
– ਯੂਐਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਯੂਐਸ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ “ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੌਦੇ ਦੇ ਢਾਂਚੇ” ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ।
-ਨਾਟੋ, ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸੰਧੀ ਸੰਗਠਨ, 1949 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸੰਧੀ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
-ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੇਲੇ, ਨਾਟੋ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 12 ਦੇਸ਼ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ 30 ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ 32 ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 23 ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
–ਗੈਰ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੈਂਬਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ, ਵਿਕਲਪ (d) ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਹੈ।
ਸਵਾਲ 6
ਗੈਂਗਟਿਕ ਡਾਲਫਿਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਥਨਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ:
1. ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ-ਜੰਤੂ ਹੈ।
2. ਇਸਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਫਾਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਆਫ ਨੇਚਰ (IUCN) ਦੁਆਰਾ “ਕਮਜ਼ੋਰ” ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
3. ਇਸ ਨੂੰ ‘ਪਿੰਕ ਰਿਵਰ ਡਾਲਫਿਨ ਜਾਂ ਬੋਟੋ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
4. ਗੈਂਗਟਿਕ ਡਾਲਫਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਸਹੀ ਹਨ?
(a) ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ
(ਬੀ) ਸਿਰਫ਼ ਦੋ
(c) ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ
(d) ਸਾਰੇ ਚਾਰ
UPSC ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ 2026 ਲਈ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਉਂ?
UPSC ਪ੍ਰੀਲਿਮਸ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੌਜੂਦਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ, ਸੰਭਾਲ, ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੰਗੇਟਿਕ ਡੌਲਫਿਨ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ, ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਮਝ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਮਾਮੀ ਗੰਗੇ ਵਰਗੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੀਤੀਆਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
ਵਿਆਖਿਆ
-ਗੰਗਾ ਡੌਲਫਿਨ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ ਜੀਵ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ-ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 1 ਸਹੀ ਹੈ।
-ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ “ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ“ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਫਾਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਆਫ ਨੇਚਰ (IUCN) ਦੁਆਰਾ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 2 ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
(ਫਾਈਲ ਚਿੱਤਰ)
-ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ, ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ, ਕਰਨਾਫੂਲੀ ਅਤੇ ਮੇਘਨਾ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਾਲਗ 10 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਲੰਬਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਤੈਰਾਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਛੀ, ਝੀਂਗਾ ਅਤੇ ਮੋਲਸਕਸ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫਲਿੱਪਰ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 4 ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
-ਦ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਰਿਵਰ ਡਾਲਫਿਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਪਿੰਕ ਰਿਵਰ ਡਾਲਫਿਨ ਜਾਂ ਬੋਟੋ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, iਸਾ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਜੋ ਬੋਲੀਵੀਆ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਇਕਵਾਡੋਰ, ਗੁਆਨਾ, ਪੇਰੂ ਅਤੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਅਤੇ ਓਰੀਨੋਕੋ ਨਦੀ ਦੇ ਬੇਸਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 3 ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਵਿਕਲਪ (a) ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਹੈ।
ਸਵਾਲ 7
ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ 12 ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਥਨਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ:
1. ਇਹ ਇੱਕ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਵਿਟਾਮਿਨ ਹੈ।
2. ਇਹ ਸਮਾਈ ਲਈ ਭੋਜਨ ਵਿਚਲੇ ਹੋਰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3. ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਮੀ-ਸਬੰਧਤ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਸਹੀ ਹਨ?
(a) ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ
(ਬੀ) ਸਿਰਫ਼ ਦੋ
(c) ਤਿੰਨੋਂ
(d) ਕੋਈ ਨਹੀਂ
UPSC ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ 2026 ਲਈ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਉਂ?
ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੋਸ਼ਣ, ਸਿਹਤ ਸਕੀਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ 12 ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਬਨਾਮ ਚਰਬੀ-ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ, ਸੋਖਣ ਵਿਧੀਆਂ, ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਦੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸਮਝ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੋਸ਼ਣ ਅਭਿਆਨ, ਅਨੀਮੀਆ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਅਤੇ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
ਵਿਆਖਿਆ
—ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਪੂਰਕ ਥਕਾਵਟ, ਨਸਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਅਤੇ ਕਮੀ-ਸਬੰਧਤ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਡੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਾਲੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਨਾਸ਼ਤਾ ਛੱਡਣ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ‘ਤੇ ਪੂਰਕਾਂ ਨੂੰ ਪੌਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 3 ਸਹੀ ਹੈ।
-ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ 12 ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਖਾਧਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੀ ਸਮਾਈ ‘ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ.. ਕਿਉਂਕਿ ਬੀ 12 ਇੱਕ ਹੈ. ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਵਿਟਾਮਿਨਇਹ ਸਮਾਈ ਲਈ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਖਾਸ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਲੈਣ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਤੇਜ਼ ਕੰਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 1 ਅਤੇ 2 ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ, ਵਿਕਲਪ (a) ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਹੈ।
ਸਵਾਲ 8
ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ “ਡੇਟਾ ਦੂਤਾਵਾਸ” ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ:
(a) ਨਾਰਵੇ
(ਬੀ) ਸਵੀਡਨ
(c) ਕਤਰ
(d) UAE
UPSC ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ 2026 ਲਈ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਉਂ?
UPSC ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਗਵਰਨੈਂਸ, ਡਾਟਾ ਸੰਪ੍ਰਭੂਤਾ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਕਨੀਕੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਵਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸਮਝ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਡੇਟਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਤਕਨੀਕੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਆਖਿਆ
– ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯੂ.ਏ.ਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੇਖ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਜ਼ਾਯਦ ਅਲ ਨਾਹਯਾਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਦੀ ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਸਰਕਾਰੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਦੂਤਾਵਾਸ ਜਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਦੂਤਾਵਾਸ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਐਲਾਨ ਸੀ। ਪ੍ਰਸਤਾਵ, ਜਿਵੇਂ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
-ਇੱਕ ਡਾਟਾ ਦੂਤਾਵਾਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਆਫਸ਼ੋਰ ਕੇਂਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਰਾਜ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲਿਆਂ, ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ, ਜਾਂ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਡਿਜੀਟਲ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਡਿਜੀਟਲ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਡੇਟਾਬੇਸ ਦਾ ਬੈਕਅੱਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਭੌਤਿਕ ਖੇਤਰ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
-ਇਹ ਇਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਤਾਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਚਾਂਸਰੀ ਇਮਾਰਤ। ਘਰੇਲੂ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਡੇਟਾ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।
-ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਸੈਂਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਲਈ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬੈਕਅੱਪ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਡੇਟਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿੱਤੀ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਰਿਕਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਡੇਟਾ ਸਿਰਫ ਘਰੇਲੂ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਇਸ ਲਈ, ਵਿਕਲਪ (d) ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਹੈ।
ਸਵਾਲ 9
ਦਵਾਈ, ਨਿਵੋਲੁਮਬ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ:
(a) ਟੀ.ਬੀ
(ਬੀ) ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ
(c) ਕੈਂਸਰ
(ਡੀ) ਡੇਂਗੂ
UPSC ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ 2026 ਲਈ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਉਂ?
UPSC ਸਿਹਤ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ, ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਵੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਟੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਬਾਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ।
ਵਿਆਖਿਆ
-12 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਕੈਂਸਰ ਥੈਰੇਪੀ ਡਰੱਗ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਸਤੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
-ਦ ਡਰੱਗ, ਨਿਵੋਲੁਮਬ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੰਪਨੀ ER Squibb and Sons, ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਮਾਇਰਸ-ਸਕੁਇਬ (BMS) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪੇਟੈਂਟ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪੇਟੈਂਟ ਦੀ ਮਿਆਦ ਮਈ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
-ਕਿਸੇ ਲਾਗ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ, ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਵੋਲੁਮਬ ਇੱਕ ਮੋਨੋਕਲੋਨਲ ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਡਰੱਗ ਹੈ ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
-ਮੋਨੋਕਲੋਨਲ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਅਣੂ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਬਹਾਲ, ਵਧਾ, ਸੋਧ ਜਾਂ ਨਕਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸੈਲੂਲਰ ਐਕਸ਼ਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
-ਇਲਾਜ ਦੇ ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਇਮਯੂਨੋਥੈਰੇਪੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੋਲੁਮਬ ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਮਯੂਨੋਥੈਰੇਪੀ ਮੋਨੋਕਲੋਨਲ ਡਰੱਗ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪੇਮਬਰੋਲਿਜ਼ੁਮਾਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਰਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਟ੍ਰੂਡਾ ਵਜੋਂ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਇਸ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੇਟੈਂਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧੀਨ ਵੀ)।
ਇਸ ਲਈ, ਵਿਕਲਪ (c) ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਹੈ।
ਸਵਾਲ 10
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਥਨਾਂ ‘ਤੇ ਗੌਰ ਕਰੋ:
1. ਭਾਰਤ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੋਲੇ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਗਰਿੱਡ-ਅਧਾਰਿਤ ਬਿਜਲੀ ਹੈ।
2. ਡਰਾਫਟ ਨੀਤੀ 2026 ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3. 2047 ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਟੀਚਾ 1000 GWE ਹੈ।
ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸਹੀ ਹੈ?
(a) ਸਿਰਫ਼ 1 ਅਤੇ 3
(ਬੀ) ਸਿਰਫ਼ 1 ਅਤੇ 2
(c) ਸਿਰਫ਼ 2 ਅਤੇ 3
(d) 1, 2 ਅਤੇ 3
UPSC ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ 2026 ਲਈ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਉਂ?
UPSC ਊਰਜਾ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਡੀਕਾਰਬੋਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਮਾਰਗਾਂ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ-ਜ਼ੀਰੋ ਟੀਚਿਆਂ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਯੋਜਨਾ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰਮਾਣੂ ਨੀਤੀ, ਕੋਲਾ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਅਤੇ ਪਾਵਰ-ਸੈਕਟਰ ਸੁਧਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ-ਵਾਤਾਵਰਣ-ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ UPSC ਦੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਆਖਿਆ
-ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਖਰੜਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਿਜਲੀ ਨੀਤੀ (NEP) ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ – ਕੋਲੇ-ਅਧਾਰਤ ਥਰਮਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਧੁਰਾ।
-ਭਾਰਤ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੋਲੇ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਗਰਿੱਡ-ਅਧਾਰਿਤ ਬਿਜਲੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਕੈਪਟਿਵ ਪਾਵਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਡਰਾਫਟ ਨੀਤੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਾਵਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕੈਲੀਬ੍ਰੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 1 ਸਹੀ ਹੈ।
– ਡਰਾਫਟ ਨੀਤੀ 2026, ਸਮਾਲ ਮਾਡਿਊਲਰ ਰਿਐਕਟਰ (SMRs), ਹੋਰ ਛੋਟੇ-ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਰਿਐਕਟਰਾਂ, ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਵਰਤੋਂ ਸਮੇਤ ਉੱਨਤ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 2 ਸਹੀ ਹੈ।
-ਇਹ ਧੱਕਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ 2047 ਤੱਕ 100 ਜੀ.ਵੀ – 8.8 GWe ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਪਿਤ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੱਧ – ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਐਕਟ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ‘ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਥਨ 3 ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਵਿਕਲਪ (ਬੀ) ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਹੈ।
ਪਿਛਲਾ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਕੁਇਜ਼
UPSC ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਕਰੰਟ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਕੁਇਜ਼ | 11 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 17 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਤੱਕ
UPSC ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਕਰੰਟ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਕੁਇਜ਼ | 04 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 10 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਤੱਕ
UPSC ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਕਰੰਟ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਕੁਇਜ਼ | ਦਸੰਬਰ 28, 2025 ਤੋਂ 03 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਤੱਕ
UPSC ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਕਰੰਟ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਕੁਇਜ਼ | 21 ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ 27 ਦਸੰਬਰ, 2025 ਤੱਕ
UPSC ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਕਰੰਟ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਕੁਇਜ਼ | 14 ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ 20 ਦਸੰਬਰ, 2025 ਤੱਕ
ਸਾਡੇ UPSC ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ ਦੀ ਗਾਹਕੀ ਲਓ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਹਫਤੇ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨਾਲ ਅਪਡੇਟ ਰਹੋ।
ਅੱਪਡੇਟ ਰਹੋਨਵੀਨਤਮ ਦੇ ਨਾਲUPSC ਲੇਖਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਚੈਨਲ–IndianExpressUPSC ਹੱਬਅਤੇ ਸਾਡੇ ‘ਤੇ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋInstagramਅਤੇਐਕਸ.
