4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹਿਆਮੁੰਬਈਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ: ਜਨਵਰੀ 29, 2026 10:04 PM IST
ਬ੍ਰਿਹਨਮੁੰਬਈ ਮਿਊਂਸੀਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (BMC) 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠਾਂ ‘ਤੇ ਕੂੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ‘ਯੂਜ਼ਰ ਫੀਸ’ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਖਤਰਨਾਕ ਕੂੜਾ-ਕਰਕਟ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਜੁਰਮਾਨੇ ਲਗਾਉਣ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਵੇਂ ਸਾਲਿਡ ਵੇਸਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ (SWM) ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ 26.
1 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲੇ (MoEFCC) ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਪੁਰਾਣੇ SWM ਨਿਯਮਾਂ, 2016 ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਕੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ SWM ਨਿਯਮ, 2026 ਨੂੰ ਅਧਿਸੂਚਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਖਤ ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ।
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੁੱਖ ਬਦਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੋਤ ‘ਤੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਚਾਰ-ਧਾਰਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਬਲਕ ਵੇਸਟ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਘਰੇਲੂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਡਾਇਪਰ, ਸੈਨੇਟਰੀ ਨੈਪਕਿਨ, ਟੈਂਪੋਨ, ਕੰਡੋਮ, ਇਨਕੰਟੀਨੈਂਸ ਸ਼ੀਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਸੋਜ਼ਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੀਐਮਸੀ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਵਲ ਸੰਸਥਾ ਕੂੜੇ ਦੇ ਚਾਰ-ਪਾਸੜ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਖਤਰਨਾਕ ਕੂੜੇ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, BMC ਆਨ-ਸਾਈਟ ਵੇਸਟ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਬਲਕ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਲਈ ਚਾਰ-ਪਾਸੜ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰੇਗੀ। ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਬਲਕ ਵੇਸਟ ਜਨਰੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਹ 20,000 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 40,000 ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 100 ਕਿਲੋ ਕੂੜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬੀਐਮਸੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰੋਤ ‘ਤੇ ਕੂੜਾ ਕਰਕਟ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਬਲਕ ਵੇਸਟ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ‘ਤੇ 10,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
“ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਘਰੇਲੂ ਖਤਰਨਾਕ ਕੂੜਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਬਿਊਟੀ ਪਾਰਲਰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ BMC ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਸੀਂ ਘੱਟ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਖੁਦ ਹੀ ਸੀ। ਹੁਣ, ਨਵੇਂ SWM ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।”
BMC ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਨਵੇਂ ਉਪ-ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਬਲਕ ਵੇਸਟ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ‘ਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜੋ ਕੂੜੇ ਨੂੰ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।”
ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਰੀ ਹੈ
BMC ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਨਵਰੀ 2026 ਤੱਕ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 5,596 ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸੈਨੇਟਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇਖਭਾਲ ਵਾਲੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 4,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਾਊਸਿੰਗ ਕੰਪਲੈਕਸ, 1,196 ਬਿਊਟੀ ਪਾਰਲਰ, 347 ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ 42 ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੋਸਟਲ ਹਨ।
ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਵਾਲੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੂੜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇੱਕ ‘ਉਪਭੋਗਤਾ ਫੀਸ’ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, BMC ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੈਂਡਫਿਲਜ਼ ‘ਤੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੂੜੇ ਤੋਂ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰੇਗੀ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਵੇਂ ਉਪ-ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਟੈਕਸ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, BMC ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਠਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਵਿੱਚ, ਨਾਗਰਿਕ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਉਪਭੋਗਤਾ ਫੀਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਦਮ ਜਿਸਦੀ ਕਈ ਤਿਮਾਹੀਆਂ ਤੋਂ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਨਵੀਨਤਮ ਨਾਲ ਅੱਪਡੇਟ ਰਹੋ – ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ‘ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਫਾਲੋ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
© The Indian Express Pvt Ltd
